Ψῆφος καὶ γνώμη

Ψῆφος καὶ γνώμη

ρκζ΄

Τὴν ψῆφον μοὶ ἔδωκες, Ξουσιά, κι’ ἐπῆρες μου τὴν γνώμην,

αὐτεξουσίως κυβερνητῶν τὲς γνῶμες νὰ ψηφίζω.

Μὰ οὐδεὶς τὴν γνώμην μου ψηφᾷ κι’ ἀψήφιστα μὲ παίρνουν,

ὅθεν ψηφίζω οἱ γνῶμες μου, ξουσιές, νὰ κυβερνοῦν σε.

Ἡ δόξα τῶν ἄστρων

Ἡ δόξα τῶν ἄστρων

(Τὸ τραγούδι τῆς Λιραζὲλ)

ρκϚ΄

Στὴν Φωτεινὴ Γ.

Ἀπ’ τὴν ἀνάλλαγη ἐμμορφιὰ ποθοῦσα ν’ ἀλαργέψω,

στὸν θάνατο νὰ κατεβῶ, στὲς ὧρες νὰ βαδίσω,

δέντρη χρυσᾶ, δέντρη γυμνά, μ’ ἀνθοὺς δεντρῶ νὰ παίξω,

κι’ ἔτσι, ξωθιά, ῥηγόπουλον ἔστερξα ν’ ἀγαπήσω.

Μοιάζουν τὰ κάλλη ἐδῶ μ’ ἐκεῖ μὰ φαίνονται κι’ ἀνόμοια,

φόβον μ’ ἐλπίδα δένουνε, κερνοῦν χαρὰ μὲ θλῖψι,

κι’ ὅ,τι λατρεύτη θὰ παυτῇ κι’ ὅ,τι ἄνθισε θὰ λείψῃ,

πλέουν οἱ ἀρμάδες τῶν ψυχῶν μὲ δίχως φῶτα αἰώνια.

Μὰ ὅντες ἡ ἀντάρα τοῦ ἡλιοῦ καταλυθῇ τὸ δείλι

κι’ ὁ ἀθέρας στὸ κρουστόφαντο, γυμνώνεται, σκοτάδι,

πῶς γλυκοφραίνεσαι ἀμμαθιὰ σὰ ἰδῇς στὸ οὐράνιο μίλι

τ’ ἀστεροφλογοκέντητο νυχτερινὸ καβάδι!

Ἀνάξιοι σεῖς θεοὶ τῆς γῆς κι’ ἀνάξια προσκυνοῦν σας,

γύφτοι, ῥηγαίους καμώνεστε, τρῶγλες, παινιέστε κάστρη·

ἥλιοι θνητοὶ ποὺ σβήνετε μὲ τοὺς θνητοὺς πιστούς σας,

μὰ ἐγώ ’μαι ἀμάραντη ξωθιὰ καὶ προσκυνάω τ’ ἄστρη.

Ἡ πειὸ βαθειὰ εὐγένεια

Ἡ πειὸ βαθειὰ εὐγένεια

ρκε΄

Κατὰ τὸν ὑστερνὸ καιρὸν ἡ Ἀννοῦλα ἡ γιαγιά μου

τὸ φῶς της ἐχαμήλωσεν κι’ ὅλο θαμπὰ θωροῦσεν.

Κι’ ὡς μπρός της ἐστεκόμασταν ἐγὼ ἢ ὁ ξάδελφός μου,

τὸ ἀγγόνι της μελέταγεν, τὸ χέρι ἡσκιοβαστοῦσεν.

Κι’ ἤλεγε «Σὺ εἶσαι ὁ Σσσ…», ντρεπόταν νὰ λαθέψῃ,

σ’ ἔδινε χρόνο νὰ τὸ εἰπῇς, γύρευε νὰ μαντέψῃ.

Ἕλλενοι τῆς ἀνατολῆς, γενηά μου «ἀφανισμένη»,

ποὺ «Ἑλληνισμὸς» ἐσπάθισαν στὸ ξύλο οἱ σταυρωτές σας,

(καμμιὰ φορὰ στὸν ὕπνο της κραύγαζε ἀλαφιασμένη)

κι’ Ἄδωνις «εὑρεθήκατε» κι’ εἶδαν φῶς οἱ ζωές σας.

Πληθυντικοὺς δὲν λέγατε, φερσίματα μελένια,

μὰ ἡ κόλασις σᾶς ἔντυσε τὴν πειὸ βαθειὰν εὐγένεια.

Παγανιστικὸν

Παγανιστικὸν

ρκγ΄

Ἥλιε, σὰν ἁρματοδρομῇς καὶ οὐρανοδιαβαίνῃς,

τὰ μύρια ἀκροδαχτύλια σου, τ’ ἀχνομαλαμματένια,

ὅλον τὸν κόσμο ζωγραφοῦν, μ’ ὅλον τὸν κόσμο παίζουν.

Παίζουν μὲ τὲς δεντροκορφές, τὰ μυρωδᾶτα δάση,

μὲ τὸ γαλάζιο πέλαγο, τὴν ζαχαρένιαν ἄμμον,

μὲ τῶν ἀνθρώπω τὰ χωριὰ καὶ μὲ τ’ ἀγριοτόπια.

Ληόδεντρα ἀργυροπράσινα κι’ ἡλιοχρουσολουσμένα,

ἀμπέλια ἀχτιδοδιάφανα καὶ φωτοχαϊδεμμένα,

πλάτη, ἀχυρόξανθοι ἀγροί, περβόλια, λοφοκάμποι,

κῆποι, μελισσολείβαδα καὶ λόχμες καὶ ὁρμάνια·

κι’ ἀκέρηα ἡ γῆ, χρυσὸς μπαξές, κάμνεις, Ἥλιε, καὶ λάμπει.

Νοτιά, σὰν πνέῃς, σὰν φυσᾷς τὴν λαγαρὴ ἀναπνοιά σου,

τρώγεις τοῦ κόσμου τὴν σκουριὰ κι’ ὁ κόσμος ἀναθάλλει·

καὶ κουβαλεῖς ’π’ τ’ ἀνάλλαγα τὰ ξωτικοβασίλεια

γεραγιδίστικες λαλιές, δροσονεραϊδογέλια,

γλεντιῶν τ’ ἀχολογήματα, χορῶν σκοποὺς καὶ σκάρους.

Μὲ τί λαχτάρα οἱ ψυχὲς τὸ χάδι σου ἀδράχνουν,

στρώνουν σοφράδες στὲς αὐλὲς καὶ τάβλες στὰ μπαλκόνια,

νὰ κοινωνήσουν μὲ πιοτά, νὰ μεταλάβουν λόγια,

νὰ τὶς φυσήξῃς οὔρια, νὰ ὀνειραρμενίσουν,

νὰ ξαγναντέψουν τὶς στερηὲς τῆς ἅγιας τους πατρίδας.

Χαῖρε! Ἡ ἀλήθεια τοῦ Πανὸς κάμνεις, Νοτιά, καὶ λάμπει.

Νύχτα, σὰν ἁρματοδρομῇς καὶ οὐρανοδιαβαίνῃς,

δύεις τοῦ βασιληᾶ τὸ φῶς, μυριάδων ἀνατέλλεις,

γκρεμᾷς τὰ κάστρη τῶν μορφῶν, τὰ τείχη τῶν πραγμάτων,

κι’ ὅλα στὸν κόσμον σμείγει τα, τὸ μελανὸ μαντύ σου.

Κι’ ὅποιος στὰ σώψυχα δεχτῇ τὴν μυστικὴν αὐδήν σου,

τραβᾷ ἀπ’ τὰ μάταια τὴν ματιὰ κι’ εἰς τ’ ἄστρη τὴν σηκώνει.

Ἐνώπιο σου ψέμμα δὲν ζῇ κι’ ἀπάτη δὲν βαστιέται.

Κι’ ὅποιος στὰ μάγια σου ἀπιστεῖ, τὸν ὁρισμόν σου ἀρνιέται,

σ’ ἄβυσσον ἀγεωμέτρητην ἁλυσωμένον σῦρε,

νὰ ἡσκιοπατῇ στὸν Τάρταρον, γαλήνη μὴν ξανάβρῃ.

Ὁ Ὄλυμπος μὲς στὶς καρδιὲς κάμνεις, Νύχτα, καὶ λάμπει.

Ὁ κύων τοῦ μίσους

Ὁ κύων τοῦ μίσους

ρκβ΄

Στὴ ῥοῦγαν, καταντίπερην, σὰν σαματὰς βροντάει,

σάμπως κλέφτες νὰ κλέφτουσιν; Κακοῦργοι κακουργοῦσιν;

Γέρθην καὶ κρυφαγνάντεψα ’π’ τὸ πάνω πανωθύριν.

Μήτε κλέφτες καὶ κλέφτουσιν, κακοῦργοι κακουργοῦσιν,

μὸν ἔνι γέρων κουρελλῆς ποὺ ταραχὴν ἀσκώνει,

μὲς στὸν σωρὸ ἐψαχούλευεν, βρωμιὲς ἀνακατώνει,

πράγματα χρείας διάλεγεν στὸ ὑπαίθριον τὸ ἑρμάριν.

Οἱ παρωρῖτες φαίνονται, στὰ σκότη ἀποτραβιέται,

κι’ ὡς εἰς τὰ σκότη προσπερνοῦν, δειλὰ δειλὰ θωριέται.

Κάμω νὰ ἰδῶ ἂν ξεύρω τον, κάλλιον νὰ μὴν ἠξεύρω.

Νὰ κοιμηθῶ ξανάπεσα, γαλήνη δὲν ζυγώνει,

σάστισα, ἐβρυκολάκιασα κι’ ἑώρων τὸ ταβάνι,

κι’ ἤλεγα λειανοτράγουδον γιὰ νὰ μὲ νανουρίσῃ:

«Μῖσος, μοβόρικο σκυλί, δάγκωνε τὴν καρδιά μου,

κομμάτιαζέ την, σκίζε την, νὰ μὴν τοὺς λησμονάῃ,

κι’ ὡς ξημερώσῃ ὁ γδικιωμός, πάνω τους σὲ μολνάει».

Παρατηρητὴς

Παρατηρητὴς

ρκα΄

Τὸν χρόνο τόπο ἐδιάλεξα, τοὺς στοχασμοὺς γιὰ χρόνο,

μετὰ τῶν στοχασμῶν γερνῶ καὶ στέκομαι εἰς τὸν χρόνο.

Καὶ διάγω εἰς τὰ μελλούμενα καὶ τὰ παληὰ μαντεύω,

τὰ τωρεσνὰ ὅλο νοσταλγῶ, τοὺς κύκλους προφητεύω.

Μπρὸς στ’ ὁλοφάνερον τυφλός, στὸν ἥσκιο ἀητὸς κοιτάζω,

στὸ θαῦμα πονηρεύομαι καὶ τὰ κοινὰ θαυμάζω.

Κουφὸς στὰ περιλάλητα, μὰ τὰ βουβὰ γροικάω,

κι’ ὡς τὸ λαλεῖν ἀρχεύουσιν, γὼ τὸ σιωπᾶν τιμάω.

Ἥλιον γυρεύουν οἱ πολλοί, σκάβω στὴ γῆς λαγούμια,

πελάγου ἁπλάδα πεθυμοῦν, δρομῶ εἰς τὰ κορφοβούνια.

Γλυκὺν παινεῦαν τὸ κρασί; Γευόμην ξινισμένο,

δασκάλεψές με, μάννα μου, ’πὸ ξένα νὰ μὴν παίρνω.

Σκουριὲς

Σκουριὲς

(Ἡ πεῖνα τῆς Δήμητρος)

ρκ΄

Ἡ γῆ μας εἶν’ πανίερη, τὰ δάση ἁγιασμένα,

κι’ ὁποὺ κρατοῦν τὰ σπλάχνα τους ἂς μένουσιν κρυμμένα.

Μὸν στὲς ψυχὲς ποὺ ἐσβήσασιν τὸ μάλαμμα γυαλίζει,

χωμάτινοι τὸ λαχταροῦν, τοὺς πήλινους πλουμίζει.

Τῶν μονοφθάλμων ὁρμαθός, ἥλιον, τὸ καμαρώνει,

μὰ καίγουν οἱ ἀχτῖδες του σὰν παγωμένο χιόνι.

Κι’ ὁ Ἐρυσίχθων κάποτες, βλάστημος καὶ μὲ θράσος,

τὰ δέντρη ἐπελέκησεν κι’ ἐσώριασεν τὸ δάσος.

Κι’ ἤθελε λεῦκα τῶν ξωθιῶν γιὰ τάβλα καὶ καδρόνι,

νὰ κάμῃ οἶκο καλόφτειαστον, φίλους νὰ τραπεζώνῃ.

Πεῖνα τοῦ θέργιεψ’ ἡ θεά, ποτὲς νὰ μὴν χορτάσῃ,

τὴν πλάσι καταβρόχθισεν κι’ ὠρέγοταν τὴν πλάσι.

Κι’ ἀφοῦ τὰ πάντα ἐμάσησεν κι’ οὐδὲν ηὗρε νὰ φάῃ,

μὲ δάκρυα κι’ οὐρλιαχτὰ φριχτὰ τὸ κρέας του μασάει.

Σεῖς ποὺ πεινᾶτε γιὰ χρυσὸν καὶ δάση χερσοτόπους,

λογιάστε τ’ ἀντιγύρισμα στοὺς ἄφρονες ἀνθρώπους.

Ἀκόντιος καὶ Κυδίππη

Ἀκόντιος καὶ Κυδίππη

ριθ΄

Ὁ Ἀκόντιος τὸν ἔκλεψε τὸν ὅρκον τῆς ἀγάπης

πρὸς τὴν Κυδίππη ὡς ἔῤῥιξεν ὁλόχρυσο κυδώνι.

Στὰ πόδια της ἐκύλησεν, στὰ πόδια της ἐστάθη,

κι’ ἄδολα ἐκείνη ἔσκυψεν κι’ ἄδολα βάστηξέν το,

κι’ ἄδολ’ ἀνέγνωσεν γραφὴ στὴ φλοῦδα χαραγμένην,

κι’ ἄδολα λόγια πέταξαν καὶ τῆς θεᾶς ἀμώνει:

«Μὲς στὰ ἱερά σου δώματα, Ἄρτεμι, σοῦ τ’ ἀμώνω

τ’ Ἀκόντιου ταίρι νὰ γενῶ καὶ γι’ ἄντρα νὰ τὸν πάρω».

Τὸν δόλο ἡ δόλια νόγησε, πέταξε τὸ κυδώνι,

κι’ ἀπ’ ἐντροπὴ κοκκίνησεν κι’ ἀπ’ ὄργητα κορώνει,

κι’ ἀπ’ τὴν ῥωτοκατεργαριὰν ἔτρεξε δακρυσμένη…

Ἡ κόρη ἀῤῥαβωνίζεται, χλωμὴ στὴν κλίνη ἐστρώθη,

κι’ ὁ ἀῤῥαβῶνας λύνεται, τριαντάφυλλο σηκώθη.

Δεύτερη ἀῤῥαβωνίζεται κι’ ὁ πυρετὸς τὴν καίει,

κι’ ὁ ἀῤῥαβῶνας λύνεται, δροσίζει καὶ ῥοδίζει.

Τρίτην ἀῤῥαβωνίζεται, χτικιὸ τὴν κατατρώγει,

κι’ ὁ ἀῤῥαβῶνας λύνεται, ἥλιος Μαγιοῦ καὶ λάμπει.

Ἐσάστισεν ὁ κύρης της κι’ εἰς τοὺς Δελφοὺς μηνάει,

καὶ οἱ Δελφοὶ τοῦ κύρη της ἀντιμηνύουσίν του:

«Ἀπὸ τὴν Κέα κάλεσε γαμπρό σου τὸν Ἀκόντιο».

Ὅτι ἡ θεὰ τὸν ἔστρεξε τὸν ὅρκον τῆς Κυδίππης,

τ’ Ἀκόντιου ταίρι νὰ γενῇ καὶ γι’ ἄντρα νὰ τὸν πάρῃ.

Θεά, γιατί τὸν ἔστρεξες τὸν ὅρκον τῆς Κυδίππης;

-Ἀστόχαστα κι’ ἂν μίλησεν, ἄκριτα κι’ ἂν ἐλάλει,

μὲς στὸν ναὸ σὰν ἄμωσεν, ὁ ὅρκος δὲν ξεστρέχει.

-Μὰ σεῖς οἱ παντελήμονες, σεῖς καὶ οἱ παντογνῶστες,

καὶ δὲν ξεσυνερίζεστε ἀστόχαστα κοράσια.

Θεά, γιατί τὸν ἔστρεξες τὸν ὅρκον τῆς Κυδίππης;

-Τοῦ νηοῦ ἡ ἀγάπη ξόβεργα, κόλλησ’ ἡ καρδερῖνα,

κι’ ὅταν γι’ ἀλλοῦ φτεροκοπᾷ, λαβώνει καὶ πονεῖ την.

-Τὴν λευτεριὰ κι’ ἂν ἀψηφᾷ, τ’ αὐτόβουλο ἂν δαμάζῃ,

δὲν εἶναι ἀγάπη μὰ γητειὰ ποὺ δοῦλον ἐξουσιάζει.

Θεά, γιατί τὸν ἔστρεξες τὸν ὅρκον τῆς Κυδίππης;

-Μοῖρα, γραφτὸ καὶ ῥιζικό, τύχη καὶ πεπρωμένο,

τοῦτα τὴν ἐπροξένεψαν, τοῦτα τὴν ὑπαντρέψαν.

- Τὸ πεπρωμένο τρίστρατα κι’ ἡ μοῖρα σταυροδρόμια,

μὰ ὁ δοιπόρος τὰ περνᾷ, διαβαίνει τα ἀπατός του.

Θεά, γιατί τὸν ἔστρεξες τὸν ὅρκον τῆς Κυδίππης;

-Ψυχὲς συνταξειδιώτισσες, ψυχὲς ἀστροπεράτες,

κλῆρο καὶ βιὸν ἐδιάλεξαν ζευγάριν νὰ γενοῦσιν,

πρὶν εἰς τὴν γῆ κατέβουσιν καὶ πρὶν νὰ γεννηθοῦσιν.

-Θεά, γιὰ τοῦτο ἔστρεξες τὸν ὅρκον τῆς ἀγάπης!

Τὸ ὄνειρον τοῦ πατισὰχ

ριη΄

Τὸ ὄνειρον τοῦ πατισὰχ

Ξημέρωμα, φθινόπωρον καὶ βράδυ τοῦ Σεπτέμβρη
καὶ ἡ Κωνσταντινούπολις σὰν ζωγραφιὰ κοιμᾶται.
Κοιμοῦνται τ’ ἀρχοντόσπιτα κι’ οἱ φτωχομαχαλλάδες,
κοιμοῦνται τὰ πολλὰ τζαμιὰ ποὺ οἱ χότζες ντελαλίζουν,
καὶ τοῦ Βοσπόρου τὰ νερὰ τ’ ἀστέρια καθρεφτίζουν.
Κοιμοῦνται κι’ ὅλοι οἱ αὐλικοὶ μὲς στὸ γενὶ σεράϊ,
μὰ ὁ σουλτᾶνος ὁ Μεμέτ, στοιχειό, δὲν γαληνεύει.
Τρὶς σφάλισεν τὰ βλέφαρα καὶ τρὶς χλωμὸς πετάχτη·
τὴν μιὰ πετάχτη σὰν πανί, τὴν ἄλλην σὰν λεμόνι,
τὴν τρίτη ἀσκώθη κάτασπρος, σὰν τοῦ βουνοῦ τὸ χιόνι.
Ξύπνησε ἡ Ῥεθυμνιώτισσα ποὺ ἀγγελικὰ κοιμότουν
κι’ ἀνασηκώθη πλάϊν του, τὰ στήθη γυμνωμένα:
«Σουλτᾶνε μου τί τρώγει σε καὶ τί σὲ κατατρέχει;
Ποιοί ὀνειροδαίμονες σκληροὶ τὸν ὕπνο σοῦ ξορίζουν
καὶ μιὰ πετιέσαι σὰν πανί, τὴν ἄλλην σὰν λεμόνι,
καὶ κάτασπρος τὴν ὑστερνή, σὰν τοῦ βουνοῦ τὸ χιόνι;
Ξήγα μου ποὺ ὀνειρεύεσαι, κομμάτι ν’ ἀλαφρώσῃς».
Καὶ ὁ σουλτᾶνος ξήγησιν κινάει ἀλαφιασμένος:
«Εἰς τόπον ἄγριο κι’ ἄξενο μονάχος περπατοῦσα,
κλεισούραν ἀνεγνώριστη, παντέρημον δερβένι,
καὶ μ’ ἔτρωγ’ ἡ κουφόβρασις καὶ τὸ συννεφοκᾶμμα.
Χορτάρια κεῖ δὲν χλόϊζαν κι’ ἀνθοὶ δὲν εὐωδοῦσαν,
δέντρη δὲν ἡσκιοδρόσιζαν, αὖρες δὲ κρυοφυσοῦσαν,
γύρω ἁψηλὲς βραχοπλαγιές, τρόχαλοι καὶ στουρνάρια,
κι’ ἐπέρνα φιδογυριστὰ μιὰ φαγωμένη στράτα,
ὅλον μ’ ἀγκάθι στὶς ὀχθιές, λιθόστρωτο στὴ μέσιν.
Δὲν ξεύρω κεῖ ποὺ στέκομουν ὥρα νὰ λογαριάσω,
κι’ ἀλλιῶς ὁ χρόνος περπατεῖ κι’ εἰς τ’ ὄνειρον κυλάει,
κι’ εἶδα ἱππότη καὶ σπαχὴ καὶ μαῦρον καβαλλάρη
κι’ ἦτον ὡσὰν νὰ ἐκέντρισε σκορπιὸς μὲς στὴν καρδιά μου.
Πίσω ἀπὸ βράχον ζάρωσα, λουφάζω φυλαγμένος,
καὶ πλειότερον ποὺ ζύγωνε, κλεφτὰ συχνοτηροῦσα,
κι’ ὅσο τὸν καλοξέταζα, βαριὰ σεκλετιζόμουν.
Κοντάριν ἐκουβάλαγεν, μαῦρο πανὶ δεμένον,
μαῦρα σκουτιὰ ἐφόραγεν, μαῦρα καὶ τὰ χειρόκτια,
μαῦρο καὶ τὸ ζωνάριν του, μαῦρα καὶ τὰ τζεγκιά του,
κι’ ἡ ζάβα εἰς τὸ στῆθος του δαχτυλιδοϋφασμένη,
μὲ δαχτυλίδια ἀνθρωπινὰ χρυσαλυσοπλεγμένη.
Κι’ ἡ κάππα του πηχτὸς καπνός, διαβολεμμένη ἀσβόλη,
σὰν τὴ νυχτιὰν ἐπλάκωνε τοῦ μαύρου τὰ καπούλια,
κι’ εἰς τόπο ἀπάγκειο ἀνέμιζεν καὶ ζωντανὴ ἐκυμάτει.
Κι’ ὁ μαῦρος του κατάφραγος, χαλκοφολιδωμένος,
χαλκοντυμένο κούτελον, χαλκοντυμένο στέρνο,
μαῦρο τουφὶ στὴν κεφαλή, μαῦρο τουφὶ γιὰ γένι,
τριπόδιζε ἀκαπίστρωτος κι’ ἀγριωπὸς χλιμίντρα,
κι’ ἐξέρναγεν τὰ χνῶτα του παγοκρουσταλλωμένα,
κι’ ἀπὸ τὸ πεταλόκρουσμα σειόταν ἡ λιθοστράτα.
Τ’ ἀλλόκοτο κασσίδιν του, στραφταλιστό, χαλκᾶτον,
μορφὲς θεργιῶν παράσταινε καὶ προτομὲς μιμότουν,
καὶ τὴν μορφὴ ποὺ ἐθώρας μιᾶς, δεύτερη δὲν φαινότουν.
Κι’ ἐτήραες ληοντοκεφαλή, τάχατες ποὺ βρυχᾶται,
καὶ λύκον ὅπου ξάσπριζε τὰ δόντια λυσσιασμένος,
ἀητόν, κυνηγογέρακα, κουφαροβόρο ἀγιοῦπα,
καὶ τράγο στριφτοκέρατον, κάπρον μὲ χαυλιοδόντες,
ῥῆσον καὶ ταυροκεφαλὴ καὶ δράκο ἀγκαθοχαίτην,
κι’ ἄλλα λογιῶν ποὺ σ’ ἔφερναν σύγκρυο καὶ κομμάρα.
Κι’ ἦτον ῥιχτὸ εἰς τὴν πλάτη του ξυλόφραγο σκουτάριν,
μαυρόθωρον, μυγδαλωτό, χαλκοστεφανωμένο,
μ’ ὀχιὰν ποὺ πτέρνα ἐδάγκωνε χρυσοζωγραφισμένο.
Κι’ ἐκρέμονταν, παράμηρα, εἰς σκαλιστὸ θηκάριν,
ἡ σπάθα του ἡ φαρμακερὴ καὶ ἡ γερτὴ κοπίδα,
στὴν σέλλα τὸ βαρδούκιν του, τ’ ἀκιδωτὸ ῥαβδίν του,
σαγιτοφόρο κούκκουρον κι’ ἀνέσπλαχνο δοξάριν.
Κι’ ἐχρύσιζεν ἡ ἀρματωσιὰ κι’ ἀνέμιζαν τὰ μαῦρα,
σὰν μαυρονέρης ποταμὸς μὲ χρυσαφένιο κῦμα.
Ξάφνου τοῦ μαύρου ψιθυρᾷ κι’ ὁ μαῦρος κοκκαλώνει,
κι’ εἰς τὰ τρογύρα ἐβίγλιζεν κι’ ἀγνάντευε κι’ ἐρεύνα,
κι’ ὡμοιάζασιν τὰ μάτια του χρονῶν μύριων μυριάδων,
κι’ ὡς στράφη καὶ μ’ ἐκάρφωσαν, ῥουφῆξαν τὴν ψυχή μου
καὶ ἡ φωτιά των μ’ ἔκαψε κι’ ἔμειν’ ἀποκαΐδια.
Κι’ ὡς στάθη καὶ μ’ ὡμίλησεν τὸ θάῤῥος μου ἐστραγγίστη
κι’ ἦρθεν στὸν νοῦ μου σκοτεινιά, στὸν κόρφο πλακωμάρα.
-Χαῖρε σουλτᾶνε κυνηγέ, χαλίφη, πατισάχ μου!
Πῶς ξέκοψες τοῦ δρόμου σου, γυρνᾷς στὴν γειτονιά μου;
-Ξένε, σὰν πῶς γνωρίζεις με, καλεῖς τὰ ὀνόματά μου;
Μὴν εἶσαι ῥῆγας ἢ ἀμηρᾶς, γιὰ μπέης μὴν περνιέσαι;
-Δὲν εἶμαι ῥῆγας κι’ ἀμηρᾶς καὶ μπέης δὲν περνιέμαι,
μὸν σὰν κι’ ἐσένα κυνηγῶ καὶ κυνηγὸς λογιέμαι.
Δὲν κυνηγῶ δασῶν θεργιά, μηδὲ βουνῶν ἀγρίμια,
μὸν τῶν ἀνθρώπων ῥίχνομαι κι’ ἀνθρώπους ξολοθρεύω,
κόβω τους, κονταρίζω τους, βαρῶ τους καὶ σαϊτεύω,
νεκρὰ τομάρια παρατῶ καὶ τὶς ψυχὲς ἁρπάχνω,
στὰ ὑπόγεια βιλαέτια μου, κλαιάμενες, τραβῶ τες,
κι’ εἰς τὰ σφερδουκλολείβαδα μολνῶ τες καὶ βοσκοῦσιν,
κι’ οὐδεὶς ἐσώθη οὐδέποτες, τοῦ κυνηγοῦ νὰ φύγῃ,
κι’ ἀπείτις ξεδιαλέξω τον, δὲν δύνεται νὰ γλύσῃ.
Κι’ ἐγὼ τότες ἀνέμυαλος, ἀνόγητα τοῦ κρένω:
-Κι’ εἰς ποῖο δάσος ἔτρεχες, εἰς ποιό βουνὸ ἐκυνήγας;
Κι’ ἂν τῶν ἀνθρώπων ῥίχνεσαι κι’ ἀνθρώπους ξολοθρεύῃς,
θαῤῥῶ ἐδῶ στὴν ἐρημιὰ κυνήγιν δὲν θὰ εὕρῃς,
κι’ ὥρα πολλὴ περιγυρνῶ κι’ ἄλλο ἄνθρωπο δὲν εἶδα.
-Σήμερον ἐκυνήγησα τὰ πειὸ καλὰ κυνήγια!
Δὲν ἐκυνήγουν στὰ βουνά, δὲν ἔτρεχα στὰ δάση,
μὸν στὶς ἁπλάδες κάλπαζα, στὸν κάμπον τῆς Βιέννης,
ποὺ ἦτον μιλιούνια ἡ Τουρκιά, Τατάροι κι’ Ὀθωμᾶνοι,
ποὺ ἦτον καὶ Καρὰ Μουσταφᾶς, ὁ μέγας σου βεζύρης.
Μὲ τοὺς Ἀψβούργους μάχονταν, τοὺς πολυπαντρεμμένους,
καὶ τὸ καστρὶ τοὺς ἔκλειναν καὶ τὸ στενοχωροῦσαν,
κι΄ ἀπάνωθε καὶ κάτωθε τοὺς καστροπολεμοῦσαν,
ἀπάνω ἡ γιανιτσαριά, κάτω οἱ λαγουμιτζῆδες.
Νὰ κουρσευτῇ ἐκόντευεν, νὰ πέσῃ δὲν ἀργοῦσεν,
κι’ Ἀουστριακοὶ μὲ Σάξονες καὶ Βαυαροὺς φανῆκαν,
καὶ ἀντρειωμένοι Πολωνοί, τὴν ζῶσι νὰ λασκάρουν·
κι’ ἤλεγαν πρωτοστρατηγὸ τὸν Γιάννο τὸν Σομπιέσκην,
τὸν λέοντα τοῦ Λεχιστάν, τῶν Πολωνῶν τὸν ῥῆγα.
Προτοῦ ῥοδίσῃ ἐμπλέξασιν φιλόχριστοι καὶ Τοῦρκοι,
κι’ ἔδωνε τὸ ἀσκέριν σου εἰς δυὸ μεριὲς πολέμους,
μπροστὰ τοῦ κάστρου τὴν φρουρὰ πολέμαε νὰ τινάξῃ,
καὶ τὴν πεζούρα τῶν ὀχτρῶν, στὴν πλάτη, νὰ βαστάξῃ.
Πορεύτη ὁ ἥλιος τὸ πρωΐν, πορεύτη μεσημέριν,
ἔφτασε καὶ τ’ ἀπόγιομα κι’ ὁ πόλεμος δὲν κρίθη.
Καὶ τότες ἀπὸ τ’ ἁψηλὰ κι’ ἀπὸ τοὺς λόφους πάνω,
ἀητοὶ μυριάδες κάλπασαν οἱ φτερωτοὶ χωσιάροι,
καὶ τρεῖς χιλιάδες διαλεχτοὶ τὸ ἔμπα ὡδηγοῦσαν
κι’ εἶχαν τὸν ῥῆγα κεφαλή, τὸν Γιάννο τὸν Σομπιέσκην.
Κοντάρια, ἀτσάλι κι’ ἄλογα, φλάμπουρα καὶ φτεροῦγες
σὰν χείμαῤῥος πλημμύρισαν, σὰν κῦμα ἐσαρῶσαν,
κι’ ἐκομματιάσαν τὶς ζυγιές, σκορπίσαν τὶς ὀρτάδες,
ἐξέβησαν κι’ οἱ καστρινοὶ κι’ ὁλοῦθε τοὺς χτυποῦσαν,
κι’ ἂχ νά ’σουν ἀπὸ μιὰ μεριὰ νὰ τήραες τὸ κυνήγιν!
Κεῖνοι κορμιὰ ἐλάβωναν κι’ ἀνθρώπους ξετελειῶναν,
κι’ ἐγώ ’παιρνα στερνὲς πνοές, μαῦρες ψυχὲς μετροῦσα,
στὸν μαῦρο τὶς ἁλύσωνα, νὰ στερνοταξειδέψουν.
Τώρα τέλεψ’ ὁ πόλεμος, παύτη ὁ πολὺς ὁ φόνος
καὶ σέρνω ἀγώγι τοὺς νεκρούς, καρσὶ στὸν κάτω κόσμο.
Τὴν συμφορὰ ὡς ξιστόρησεν, θλιμμένος δῆθεν σιώπει,
κι’ ἐγὼ μετὰ πολλῆς ὀργῆς τοῦ δαίμονος ποκρίθην:
-Ψέμματα λέγεις ἄρχοντα, κάτι μὲ δοκιμάζεις
μὲ παραμύθια Χαλιμᾶς καὶ φτερωτοὺς χωσιάρους.
Νικιοῦνται οἱ γιανίτσαροι; Χάνοντ’ οἱ σιπαχῆδες;
Κι’ οἱ Βενετσιᾶνοι ἐμάθαν το, σὰν πάτησα τὴν Κρήτη,
κι’ ὅλ’ ἡ Εὐρώπ’ ἡ ἄπιστη ἐμὲ θὰ προσκυνήσῃ.
Δὲν εἶπεν… κι’ ἐμειδίασεν μὲ περισσὴ κακία,
τοῦ ἀλόγου του ψιθύρισεν καὶ τ’ ἄλογον προχώρει,
κι’ εἶδα τον ποὺ ξεμάκραινε κι’ ἔσβηνε καὶ χανότουν.
Ἔπειτα ὅλα ἡσύχασαν κι’ ἡ ἐρημιὰ βουβάθη,
κι’ ἐκράτει ἀλλόκοτη σιγὴ καὶ νεκρικὴ γαλήνη,
λὲς στραγγαλίστη ὁ ἄνεμος κι’ οἱ βράχοι ἐῤῥιγῆσαν,
λὲς καὶ τ’ ἀγριοξεράγκαθον πλειότερον ἐξεράθη!
…!
Βουητὸ μακρόθε ἀκούγεται, καθάριον δυναμώνει,
σὰν ἁλυσῶν σουρσίματα, σὰν θρῆνοι ἀπὸ λαρύγγια,
φυσοῦν πνοὲς κατάκρυες, σουρίζουν σὰν ζουρνᾶδες,
σὰν νὰ βαροῦν οἱ μουσικοὶ καὶ οἱ μεχτὲρ μπασῆδες·
κι’ ἀπὰν στὴν φιδογύριστη καὶ φαγωμένη στράτα
διάφανο νέφος περπατεῖ καὶ κουρνιαχτὸς ζυγώνει.
Πίσω ἀπὸ βράχον ζάρωσα, λουφάζω φυλαγμένος,
κι’ ἀπόρουν πότε θὰ διαβῇ, τὸ θαῦμα ν’ ἀντικρύσω.
Κι’ ὡς διάβη καὶ τ’ ἀντίκρυσα κι’ ὡς πρόβαλεν καὶ τό ’δα,
ἐκέρωσα σὰν τὸ κερί, χλώμιασα σὰν λεμόνι,
καὶ κάτασπρος μαρμάρωσα, σὰν τοῦ βουνοῦ τὸ χιόνι,
καὶ τρεῖς φορὲς λαχτάρησα καὶ ἄλλο δὲν κοιμοῦμαι».
«Καὶ τί ’τονε, Σουλτᾶνε μου, τὸ τρομερὸν ὁπού ’δες;»
«Τῶν ἀσωμάτων τὴν στρατιά, τῶν ἄσαρκων τ’ ἀσκέρι,
τῶν ποθαμένων, τῶν νεκρῶν, τῶν νεκροσκλαβωμένων,
φαντάσματα ὡσὰν καπνιά, φουσσᾶτο μὲς στὸ πούσι,
ἀτέλειωτοι παρέλαυναν, χιλιάδες καὶ μυριάδες.
Ἄλλοι βογγοῦσαν, σπάραζαν, γοερὰ μοιργιολογοῦσαν,
κι’ ἄλλοι βουβοὶ ἐβάδιζαν, μὲ μάτια ἀδειασμένα,
καὶ μερικοὶ μ’ ἐγνώρισαν καὶ πονεμένα μ’ εἶπαν:
-Σουλτᾶνε μου δὲν μᾶς μιλεῖς κι’ ἀπολησμόνησές μας;
Μεῖς εἴμεθα οἱ στρατιῶτες σου, οἱ κοσμογροικημένοι
ποὺ ἀπὸ τὴν Ἀνδριανούπολιν φύγαμεν στὸ σεφέρι
νὰ πάρουμε, χατήρι σου, τὸ κάστρον τῆς Βιέννης.
Μὰ ἐκεῖ χυθῆκαν πάνω μας οἱ φτερωτοὶ χωσιάροι,
ἀντάμα μὲ τὸν ῥῆγα τους, τὸν Γιάννο τὸν Σομπιέσκην,
κι’ ἀντὶς νὰ πορευώμαστε τοῦ γυρισμοῦ τὸν δρόμο,
πεσκέσι μᾶς ἀπόστειλαν καρσὶ στὸν ἄλλον κόσμο».
(Κι’ ἔτσι ξαγρύπναες, πατισάχ, καὶ πλειὸν δὲν ἐκοιμήθης,
κι’ ἀνίμενες τὴν χαραυγὴν εἴδησες καὶ μαντᾶτα.
Μορφὲς καὶ γέννες τῆς νυκτὸς τάχατες ποὺ ὠνειρεύτης;
Ἢ ἀληθῶς σ’ τὰ ἐμήνυσεν ὁ μαῦρος καβαλλάρης
κι’ ὁ λέοντας τοῦ Λεχιστὰν κατέφθασεν μιντάτι,
κι’ ἀφάνισε τ’ ἀσκέριν σου στὴν πόρτα τῆς Βιέννης,
καὶ δὶς εἰς τὰ τειχιά της μπρὸς σουλτᾶνος ταπεινώθη.)

Ἡ παγαποντιὰ τῶν καλικαντζάρων

Ἡ παγαποντιὰ τῶν καλικαντζάρων

ριζ΄

Ἄχ, βάχ, ὠϊμέ, κι’ ὁλοχρονὶς
μὲ πριόνια καὶ τζεκούρια μας,
τὸ δέντρον ποὺ βαστάει τὴ γῆς
πελεκοπριονίζαμεν·
κοντὰ θὰ τὸ κρημνίζαμεν
τῶν Χριστουγέννω ἀνήμερα,
καὶ πρίχου ἡ γῆς πλακώσῃ μας,
βγαίναμεν τῆς παραμονῆς.

Δώδεκα ἡμέρες, βρὲ παιδιά,
τί ζαβολιές! Πειράγματα!
Τί νυχτοπερπατήματα!
Κλεψιὲς καὶ μαγαρίσματα!
Στῶν καλκαντζάρων τοὺς χοροὺς
σκιάζαμεν τοὺς περαστικούς,
κι’ ὣς πετεινὸς λαλήσῃ τρίς,
τσιγκλούσαμεν ὁλονυχτίς.

Κι’ ὡς ἁγιαζόταν τὰ νερὰ
τῶν φώτων καὶ τῶν φωτισμῶν,
- ὤ τρισαλὶ καὶ συμφορά -
στὸν κάτω κόσμ’ ὀγλήγορα
πηδούσαμεν, κυλούσαμεν
κι’ οἱ κακομοίρηδες γοερὰ
«Ἔθρεψε τὸ δεντρὶ κορμόν!»
τὸν ὀδυρμὸ ἐκινούσαμεν.

Πολλὰ χολιάστη ὁ βασιληάς:
«Νερὸ νὰ πιῇ ποιός δύνεται
σὰν εἶναι τρύπιος ὁ κουβάς;»
Στὶς φάρες στέλνει μπουγιουρντὶ
κι’ εὐθὺς μάζωξι ἐκάλεσεν
πασῶν τῶν καλικάντζαρων·
ὁμοῦ πλέμπα κι’ εὐγενικούς,
πρώτους καὶ παρακατιανούς.

«Ὦ κακομούτσουνη γενηά,
ὁλοχρονὶς πριονίζουμε,
τῶν φώτων θρέφεται ὁ κορμὸς
κι’ ἂχ μαρτυροῦμ’ αἰώνια·
θαῤῥέψτε, φτάνει ὁ γδικιωμός!
Κάποια σοφὰ τελώνια,
τὴ γῆς πῶς νὰ κρημνίσουμε,
μ’ ὡρμήνεψαν παγαποντιά».

«Ὤωω!» Τότες ὅλοι ἐθαύμασαν,
μὰ ὁ ῥῆγας ἔσκουξεν: «Σιωπή.
Ποιοί ἀπὸ ἐσᾶς οἱ διαλεχτοὶ
ὡς ἄνθρωποι νὰ ζήσετε;»
«Ἴιι!» Φρούμαξαν καὶ μάνισαν,
μὰ ἦτον ἅγιος ὁ σκοπός,
τῆς γῆς ὁ κατακρημνισμός!
Κι’ ἔτσι πολλοὶ ἐφάνησαν.

Στὴν ἀνθρωπότη ἐσκόρπισαν,
σ’ ὅλους τρυπῶσαν τοὺς λαοὺς
φουσσᾶτο ἀνέγνωρο, κρυφόν·
μὰ τοὺς ἐπείραζεν τὸ φῶς,
κι’ ἔψαχναν μέρη ἀνήλιαγα,
στοές, χαμώγια σκοτεινά,
κι’ ἀγάλια ὑφαῖναν στοὺς καιροὺς
διχόνοιες καὶ ξολοθρεμμούς.

Ὀφφίκια ἁρπάξαν καὶ τιμές,
γίναν ῥηγάδες σεβαστοί,
μινίστροι καὶ βουλευταριόν,
καὶ μεγαλοπαπαδαριόν,
μὰ κι’ ἄνθρωποι τοῦ πνεύματος,
τῆς μάσας, τοῦ οἰνοπνεύματος,
καὶ ζουρναλίστες μαχητές,
τοκογλυφοχρηματιστές.

Κι’ ὡς ξεύρουν καὶ τὸ συνηθοῦν,
σὰν τὰ γκουβέρνα ἔπιασαν,
βάλαν μπρὸς τέχνες πονηρές·
κόψαν τὶς ῥίζες τῶν λαῶν,
τὸν κόσμο ἐκάμαν παρδαλὸν
καὶ τ’ ἄνομα χρίσαν πρεπά,
καλόν, κακὸ ἀνακάτωσαν
κι’ εἶπαν τὰ λογικὰ ζουρλά.

Μὰ πάνω ἀπ’ ὅλα πόλεμος
καὶ ξαναματαπόλεμος
κι’ ὕστερις πόλεμος ξανά,
ξεριζωμοί, ξευτελισμοί,
ῥημάγματα καὶ χαλασμοί,
μόχθος, ξαναχτισίματα,
καὶ μαῦρος βιὸς μ’ ἀπανθρωπιὲς
καὶ κρίσεις οἰκονομικές.

Κι’ ἄρχισαν δάκρυα νὰ κυλοῦν,
καὶ τῶν ψυχῶν ἡ καταχνιὰ
πηχτὴ ἀντάρα ὅλ’ αὔξαινε,
βάρυνε ὁλάκερη τὴν γῆ·
καὶ τῶν δακρυῶν οἱ ποταμοὶ
τὸ χῶμα ἐπότιζαν γοργὰ
κι’ ἡ γῆς, σφουγγάρι, ἐφούσκωνεν
καὶ γένοταν πολλὰ βαρειά.

Πνιχτογελᾷ ὁ βασιληάς:
«Ἀδέρφια σίμωσε ὁ καιρὸς
κι’ εἰς μιὰ χρονιὰ μελλούμενη
μὲ τόσον βάρος, νὰ τραφῇ
δὲν θὰ προκάμῃ ὁ κορμὸς
κι’ ἡ γῆς κομμάτια θὰ γενῇ
μὲ πάταγον καὶ σαματά,
γι’ αὐτὸ παληόσκυλα δουλειά.

’Πὸ κάτω ἡ πλέμπα ἂς πελεκᾷ,
κι’ εἰς τ’ ἁψηλὰ τ’ ἀρχοντολόϊ
χαλάστε τους, λιανίστε τους,
φοροχαρατσομπῆχτε τους,
γάργαρα δάκρυα νὰ κυλοῦν
καὶ τὰ στερνὰ σὰν στραγγιχτοῦν
θὰ πάῃ τὸ σχέδιο μας ῥολόϊ,
κι’ ἡ νέα τάξις ξεκινᾷ!»

Φίλοι, δὲν ξεύρω νὰ τὸ εἰπῶ
ἂν μὲς στὸν κάταστρο οὐρανὸ
ἐπλάστηκαν κι’ ἄλλοι λαοὶ
πλειὸ τετραπέρατα μωροὶ
ἀπὸ τοὺς καλικάντζαρους.
Οἱ μὲν θὰ καταπλακωθοῦν
κι’ οἱ δὲ θὰ γκρεμοτσακιστοῦν
κι’ ἅπαντες θέλει ἀπολεσθοῦν.

Διῶχτε λοιπὸν τοὺς μουλωχτούς,
ἀφέντες κουτοπόνηρους,
μινίστρους καὶ βολευταριόν,
κι’ ἀμήν, τραγοπαπαδαριόν,
ἀπνεύματους τοῦ πνεύματος
καὶ ζουρναλίστες χλευαστές,
τραπεζοφραγκοπειρατὲς
κι’ ὅλο τὸ καλικαντζαριὸν…
Καλὴ χρονιά! Καλὲς γιορτές!